ردکردن این

سرطان کلیه چیست ؟ | علائم، طول مدت درمان و طول عمر

آنچه در این مقاله می خوانید :

سرطان کلیه

سرطان کلیه چیست سرطان کلیه چیست : این تومور کشنده ترین تومور اورولوژی است. اکثر این موارد را تومورهای بدخیم پوششی کلیه یا سرطان سلول کلیه تشکیل می دهد که ۸۵% کل نئوپلاسم های کلیه است. امروزه استفاده رایج از سونوگرافی، سی تی و ام آرآی منجر به کشف موارد زیادی از ضایعات کوچک بدون علامت می شود.

نسبت ابتلا مرد به زن ۳ به ۲ است. تومور بیشتر در افراد مسن دیده می شود و در سن ۶۰-۷۰ سالگی خود را نشان می دهد. این بیماری در اطفال ناشایع است.

اما در دهه دوم زندگی به اندازه تومور ویلمز دیده می شود. احتمال بروز علائم بیماری و نیز نوع بافتی پاپیلاری در اطفال و جوانان بیشتر است.

سرطان کلیه (RCC) از نوع سلول روشن (clear cell) و نوع پاپیلری از سلول های توبول پروگزیمال ناشی می شود ولی انواع کروموفوب و مجاری جمع کننده از سلول های دیستال ناشی می شوند.

 

به زبان ساده تر بخوانید : سرطان کلیه و علائم آن چیست

 

علائم بروز سرطان کلیه

یک ارتباط مثبت بین سرطان کلیه و مصرف سیگار وجود دارد. میزان نسبی خطر بروز سرطان سلول های کلیه در افراد سیگاری ۴/۱ تا ۵/۲ برابر دیگران است. این داده یک ارتباط وابسته به مقدار مصرف سیگار را نشان می دهد. به طوری که افزایش تعداد سیگار مصرف شده خطر ابتلا را به طور نسبی افزایش داده و قطع مصرف آن منجر به کاهش چشم گیر در خطر ابتلا می گردد.

چاقی نیز یک ارتباط مثبت با سرطان کلیه نشان می دهد. ارتباط افزایش فشار خون با افزایش خطر ابتلا به سرطان کلیه ۳ برابر نشان داده شده است. دیورتیک ها که اغلب در درمان فشار خون به کار می روند نیز از عوامل موثر هستند. تماس های شغلی با آزبست، نفت، کادمیوم و سرب ممکن است سبب افزایش خطر ابتلا شود.

سایر عواملی که به عنوان عوامل خطر احتمالی ذکر می شوند عبارتند از:

  1. وضعیت اقتصادی – اجتماعی پایین
  2. مصرف زیاد چربی
  3. افزایش مصرف قهوه و چای
  4. رادیوتراپی
  5. بیماری کلیوی مراحل نهایی.

موارد ابتلا خانوادگی سرطان کلیه نسبتا نادر بوده و ارتباط با علل ارثی دارد. همراهی بیماری ون هیپل لیندو که یک اختلال اتوزومال غالب می باشد از گذشته با سرطان کلیه مشاهده شده است.

این اختلال با همانژیوبلاستوم شبکیه و سیستم عصبی مرکزی به خصوص مخچه و کیست های کلیه، کبد و پانکراس همراه می باشد. فئوکروموسیتوم ممکن است جزئی از این سندرم باشد. تومورهای کلیه در این بیماران کوچک، چندکانونی و دوطرفه هستند. احتمال بروز سرطان سلول کلیوی در سندرم توبروس اسکلروزیس نیز افزایش می یابد.

اشکال ژنتیکی در این بیماری حذف بازوی کوتاه کروموزوم ۳ می باشد. بررسی ها نشان دهنده وجود ژن تومور ساپرسور در بازوی کوتاه کروموزوم ۳ است که حذف آن منجر به تومور کلیه از نوع سلول روشن می شود. به این ژن، ژن ون هیل لینداو گفته می شود. حذف و اشکال در ژن ۵۳P در ۶-۴% موارد سرطان کلیه گزارش شده است.

عوارض سرطان کلیه چیست

گرچه واژه سرطان کلیه برای تمام نئوپلاسم های بدخیم پوششی کلیه به کار برده می شود ولی براساس خصوصیات ظاهری واضح آن با تقسیم بندی جدید به چند زیر گروه تقسیم می گردد. اغلب تومورهای کلیه گرد یا بیضی شکل هستند و در اطراف حاوی یک کپسول کاذب از بافت فشرده شده است.

اغلب فرم منتشر ندارد. کلسیفیکاسیون و تشکیل کیست در ۲۵-۱۰% موارد دیده می شود. تومور تمایل به رشد و تهاجم به وریدها و وناکاو دارد که در ۱۰% موارد وجود دارد. تومورهای اسپورادیک اغلب منفرد و در ۲-۴ درصد تومور دو طرفه است. البته در تومورهای فامیلیال یا بیماران ون هیپل لیندو، تومور دوطرفه شایع تر می باشد.

در ۲۰-۱۰% موارد، تومور کلیه خصوصا در فرم پاپیلری چند کانونی است. چندکانونی بودن تومور دلیل اصلی عود تومور پس از پارشیال نفرکتومی می باشد. تقسیم بندی پاتولوژیک تومور کلیه به تازگی دستخوش تغییرات شده است.

شایع ترین فرم پاتولوژیک تومور کلیه نوع سلول روشن معمول یا conventional است که ۸۰-۷۰% تومورهای کلیه را شامل می شود. ۷۵% تومورهای معمول کلیه موتاسیون ژن ون هیپل لیندو را دارند. این نوع از سرطان کلیه پیش آگهی بدتری نسبت به انواع پاپیلری و کروموفوب دارد، اگر چه پاسخ آن به درمان با ایمونوتراپی بهتر از سایر موارد است.

شیوع انواع سرطان کلیه
۸۰-۷۰% Clear cell
۱۵-۱۰% پاپیلری
۵-۴% کروموزومی
۱%> سرطان مجاری جمع کننده
۱%> سرطان مدولاری

 

اگر این مطلب برای شما مفید بود این را هم بخوانید : تومور کلیه چیست

 

سرطان پاپیلری کلیه در گذشته به نام سرطان کلیه نوع کروموفیلیک شناخته می شد، به صورت ارثی، چندکانونی و دوطرفه تظاهر کرده و ۱۵-۱۰% از کل سرطان های کلیه را تشکیل می دهد ولی معمولا پیش آگهی آن بهتر می باشد. از خصوصیات تومور پاپیلری گرید پایین، تمایل به چند کانونی بودن (۴۰%) و نیز کم عروق بودن آن است.

سرطان کروموفوب کلیه حدود ۵% از تومورهای بدخیم پوششی را تشکیل می دهد. به نظر می رسد این گونه از بخش قشری مجاری جمع کننده منشأ می گیرد. با وجود تشابهات بین انکوسیتوم و سرطان کروموفوب کلیه، ویژگی های هسته مثل هسته چروکیده و هاله اطراف هسته تشخیص این دو را از یکدیگر راحت تر می کند.

اکثر تومورها در زمان تشخیص محدود به کلیه است. تومورهای بزرگ و آنهایی که هم زمان با سرطان پاپیلری دیده می شوند تمایل به متاستاز دارند. بیماری موضعی دارای پیش آگهی بهتری نسبت به نوع سلول روشن است ولی در بیماران نوع سارکوماتوئید و نیز بیماری متاستاتیک، پیش آگهی بدتر خواهد بود.

سرطان لوله های جمع کننده یک گروه نادر از تومورهای کلیه می باشد. برخلاف سرطان سلول روشن این تومورها از لوله دیستال منشا می گیرد. این تومور اکثر در افراد جوان دیده می شود و پیش آگهی آن بد است.

سرطان مدولری کلیه در بیماران مبتلا به کم خونی سیکل سل یا مبتلا به صفت آن دیده می شود. این بیماری عمدتا در آمریکایی های آفریقایی تبار یا بالغین جوان دیده و بیشتر در افراد مذکر گزارش می شود.

این تومور بسیار مهاجم بوده و به طرف یک بیماری متاستاتیک پیشرفت می کند. متوسط طول عمر حدود ۳ ماه و به ندرت تا یک سال گزارش شده است. مقاوم بودن این تومور به شیمی درمانی نشان داده شده است.

بیماران اغلب با هماچوری ماکروسکوپی تظاهر می کنند، بنابراین با وجود چنین علامتی در بیمار مبتلا به صفت سیکل سال باید فورا اقدام به بررسی کرد.

تومور در مدولای کلیه متمرکز شده ولی ندول های ستاره ای شکل اغلب در قشر و سینوس کلیه دیده می شود. رشد ارتشاحی تومور و تهاجم به ورید و لنفاتیک ها معمولا دیده می شود.

نوع سارکماتوئید، فرم خاص و گروه جداگانه از تومورهای کلیه نیست بلکه نوع تمایز نیافته سایر فرم های تومور کلیه خصوصا فرم سلول روشن و نوع کروموفوب است. ۱-۵ درصد تومورهای کلیه را شامل می شود. تهاجم موضعی و متاستاز زودرس از خصوصیات تومور سارکماتوئید است. به درمان خوب پاسخ نمی دهد و طول عمر این بیماران کوتاه است.

علائم و نشانه های سرطان کلیه

نشانه های پنهان سرطان کلیه

تظاهرات بالینی سرطان کلیه بسیار متغیر است. تومورهای کوچک اغلب بدون علامت بوده و تعداد زیادی از ضایعات تا زمانی که به مرحله پیشرفته نرسند کشف نمی شوند.

علائم تومور ممکن است به دلیل تهاجم موضعی، خونریزی، سندرم های پارانئوپلاستیک یا متاستازها باشد. علاوه بر علائم موضعی که به وسیله خود تومور ایجاد می شود، تظاهرات عمومی مختلفی شرح داده شده است.

در ادامه مطلب سرطان کلیه چیست اگرچه تریاد کلاسیک علائم (درد، هماچوری و توده پهلو) به همراه سرطان کلیه گزارش شده ولی هر سه علامت به ندرت با یکدیگر دیده می شوند. هر کدام از این علائم به تنهایی خیلی بیشتر دیده می شوند.

هماچوری شایع ترین علامت منفرد است که در بیش از ۶۰% بیماران دیده می شود. علائم غیراختصاصی مثل: تب، کوفتگی، کاهش وزن و تعریق شبانه نیز شایع هستند. واریکوسل ناشی از فشار یا انسداد وریدهای بیضه گاهی مشاهده می شود.

علائم پارانئوپلاستیک در ۲۰% بیماران دیده می شود که شامل: اریتروسیتوز، کم خونی، افزایش کلسیم خون، افزایش فشار خون، نارسایی حاد کبدی و آمیلوئیدوز بوده و گاهی به عنوان اولین تظاهر بیماری دیده می شود. سطح فریتین سرم بیماران مبتلا به سرطان کلیه به طور قابل توجهی بالا است.

در این گروه از بیماران با پیشرفت بیماری افزایش چشم گیری از نظر آماری در سطح سرمی این ماده دیده می شود. سطح اریتروپویتین نیز بالا رفته و در ۶۰% از بیماران دیده می شود. آزمایش های معمول دیگر مثل هماتوکریت و تعداد پلاکت نیز می توانند با پیش آگهی ارتباط داشته باشند.

در یک سری از بیماران با تومور مرحله IV و شمارش پلاکت طبیعی متوسط طول عمر در مقایسه با بیمارانی که ترومبوسیتوز (شمارش پلاکت بیشتر از ۴۰۰۰۰) داشته ۵۹ ماه بیشتر گزارش شده است.

کم خونی شایع ترین اختلال خونی به همراه سرطان کلیه می باشد. کم خونی نورموکروم نورموسیتیک بیماری های مزمن مشخصا دیده می شود.

بعد از برداشت تومور کم خونی معمولا بهبود یافته و در بعضی موارد با پیشرفت بیماری کم خونی عود می کند. افزایش کلسیم خون نیز مانند کم خونی به همراه سرطان کلیه دیده می شود و اغلب با برداشت تومور اولیه بهبود می یابد. درجاتی از افزایش کلسیم در ۱۰% بیماران دیده می شود.

عود هیپرکلسمی می تواند اولین نشانه متاستاز استخوانی تشخیص داده نشده یا نشانه ای از یک کانون ثانویه تومور گزارش نشده باشد. شایع ترین دلیل افزایش کلسیم سرم افزایش سطح ماده شبیه پاراتورمون است ولی علل دیگر شامل: متاستاز استخوانی، پروستاگلاندین ها و VITD3 است. درمان هایپرکلسمی شامل: هیدراسیون شدید، تجویز دیورتیک و مصرف استروئید یا کلسی تونین است. ایندومتاسین هم مفید بوده است.

درمان اصلی شامل رادیکال نفرکتومی و ایمونوتراپی سیستمیک می باشد. هایپرکلسمی در اثر متاستاز استخوانی به درمان مقاوم است. غیر از هایپرکلسمی سایر سندرم های پارانئوپلاستیک درمان دارویی ندارند و درمان آنها شامل نفرکتومی و ایمونوتراپی سیستمیک است.

افزایش حاد آنزیم های کبدی (سندرم stauffer) در بعضی از موارد سرطان کلیه گزارش شده است. در اغلب این بیماران اثری از متاستاز کبد مشاهده نمی شود.

علاوه بر این در اکثر موارد بعد از برداشت تومور آنزیم های کبد به حالت طبیعی برمی گردند. عدم بازگشت عملکرد کبد به حالت طبیعی ارتباط مشخصی با کاهش طول عمر دارد.

توصیه می شود که بیماریابی در افراد در معرض خطر برای تومور کلیه انجام شود. این افراد شامل موارد ذیل هستند:

  • بیماران مبتلا به نارسایی مزمن کلیه
  • بیماران مبتلا به سرطان کلیه فامیلیال و بستگان آنها
  • بیماران توبروس اسکلروز
  • بیماران ون هیپل لیندو و بستگان آنها

روش های تشخیص سرطان کلیه

تشخیص رادیوگرافی

امروزه رادیولوژیست ها ضایعات کلیوی را اگر به طور اتفاقی با سونوگرافی، سی تی و ام آرآی در حین بررسی برای ضایعات دیگر تشخیص می دهند.

اگرچه عده ای معتقد به انجام فیلم ساده شکم هستند ولی باید توجه داشت که فقط ۱۰% از سرطان های کلیه حاوی کلسیفیکاسیون بوده و در فیلم ساده شکم قابل تشخیص است. رادیوگرافی ریه در این بیماران استفاده زیادی داشته و یک وسیله مقرون به صرفه برای پیگیری بیماران می باشد

سونوگرافی

در ادامه مطلب سرطان کلیه یکی دیگیر از روش های تشخیص سرطان یا تومور کلیه بررسی های اخیر نشان می دهد که در بیشتر از ۳/۲ بیماران با سرطان محدود کلیه ضایعات به طور اتفاقی در بررسی سونوگرافی کشف می شود.

تومورهایی که به طور اتفاقی کشف می شوند در مقایسه با تومورهای علامت دار در مرحله پایین تری قرار داشته و در نتیجه طول عمر بیشتری دارند. سونوگرافی یک روش بدون تهاجم و مقرون به صرفه است.

حساسیت سونوگرافی در تشخیص ضایعات کوچک از IVP بیشتر بوده ولی هر دو روش در تشخیص ضایعات کمتر از ۲ سانتی متر حساسیت کمتری از سی تی دارند.

سی تی اسکن

یکی دیگر از رورش های تشخیص بمیاری سرطان کلیه، سی تی اسکن برتری های مشخصی نسبت به سونوگرافی و سایر روش ها دارد. پزشک به سرعت می تواند دانسیته کیست، ارتباط با سایر ارگان ها و مرحله بندی تومور را با دقت کافی بررسی کند. نسل جدید سی تی اسکن اسپیرال با دقت بیشتری تومورهای کوچک کلیه را تشخیص می دهد.

تصاویر قبل و بعد از تجویز ماده حاجب به راحتی قابل مقایسه است. این مطلب به خصوص در ارزیابی گسترش تومور به ورید کلیه مفید است. با استفاده از فن آوری سی تی اسکن اسپیرال می توان تصاویر سه بعدی با مشابهت بسیار به پارانشیم واقعی، عروق و ساختمان های مجاور بازسازی کرد.

با استفاده از سی تی اسکن اسپیرال سه بعدی، staging قبل از عمل انجام می شود. سی تی اسکن روش ارجح در مرحله بندی سرطان کلیه می باشد.

به کمک سی تی اسکن می توان گسترش موضعی تومور به کپسول کلیه، ارگان های مجاور مثل کبد و کولون، ابتلاء غدد لنفاوی و متاستاز به احشاء دوردست را بهتر ارزیابی نمود.

ام آرآی

از دیگر روش های تشخیص سرطان کلیه ام آر آی است که به تازگی پزشکان در موارد دیگر به علت نارسایی کلیه یا حساسیت شدید به ماده حاجب که نتوان از آن ماده استفاده کرد از ام آرآی استفاده می کنند.

مزیت ام آرآی به سی تی اسکن در ارزیابی ضایعات کلیوی به دلیل وابستگی کمتر آن به تکنیک و دیگری توان تصویربرداری در مقاطع مختلف است. ام آرآی به خصوص در بررسی ابتلا عروقی در سرطان کلیه بی نهایت مفید می باشد. ام آرآی در ارزیابی گسترش ترومبوز تومور به قسمت های فوقانی دقت بسیار خوبی دارد.

همچنین در مواردی که ورید اجوف تحتانی به طور کامل مسدود است این روش قادر است تومور را در داخل آن مشخص کند. به طور کلی ام آرآی روش بررسی ارجح در ارزیابی ورید اجوف است.

 

درمان سرطان کلیه

در ادامه مطلب سرطان کلیه چیست درمان تومورهای زیر ۴ سانتی متر پارشیال نفرکتومی و بالای ۴ سانتی متر رادیکال نفرکتومی است. لازم به ذکر است که اگر در تومورهای بالای cm4 امکان انجام پارشیل نفرکتومی باشد می توان از انجام رادیکال نفرکتومی اجتناب نمود.

البته در تومورهای زیر ۴ سانتی متر می توان از روش های کرایوتراپی رادیوفرکوئنسی و هایفو نیز استفاده کرد.

در مواردی که تومور ترومبوز داخل ورید کلیه یا اجوف تحتانی وجود دارد علاوه بر رادیکال نفرکتومی تومور ترومبکتومی نیز انجام می شود.

کانسرهای کلیه په شیمی درمانی و رادیوتراپی مقاوم هستند و در موارد متاستاتیک علاوه بر رادیکال نفرکتومی و متاستاتکتومی از ایمونوتراپی استفاده می شود که شامل: داروهای اینترفرون، اینترلوکین ۲، سونیتینیب، سورافنیب و سیرولیموس است.

 

سوالی دارید ؟

امیدواریم از این مطلب که در سایت دکتر حجت سلیمی متخصص اورولوژی منتشر شده است اطلاعات کافی را به دست آورده باشید. اگر درخصوص مطلب “سرطان کلیه چیست” سوالی دارید، در قسمت دیدگاه ها برای بنویسید و سوال خود را بپرسید. دکتر حجت سلیمی در کمترین زمان ممکن شخصا به آن پاسخ می‌دهد.

دکتر حجت سلیمی
دکتر حجت سلیمی

جراح و متخصص کلیه و مجارى ادرارى و تناسلى

تمام مقالات
شاید مقاله های زیر برای شما مفید باشد